Fikir Kulübü’nün 5 Eylül Cumartesi günü Toloman Otel’de düzenlediği toplantıda Bodrum’un sözlü ve görsel hafızası ele alındı. Toplantının konukları, uzun yıllardır Bodrum’un sözlü tarihine ilişkin çalışmalar yürüten Nuran Yüksel ile geniş fotoğraf ve belge arşiviyle kentin görsel hafızasına katkı sunan Ali Şengün oldu.
Mehmet Ülküm’ün moderatörlüğünde, Duran Öztürk’ün sekreteryasında gerçekleştirilen toplantıya Ziya Doğuç, Salih Zeki Köylü, Orhan Kavala, Zeki Özkeskin, İsmail Sever, Dursun Göktepe ve Kerim Cangır katıldı.
Toplantının öne çıkan başlığı, Nuran Yüksel ve çalışma arkadaşlarının uzun yıllara yayılan sözlü tarih çalışmalarının ürünü olan “Bodrum: Sözler, Yüzler, İzler” kitabı oldu.
Nuran Yüksel’in toplantıya getirdiği kitap, Fikir Kulübü üyeleri tarafından tek tek incelendi. Katılımcılar, Bodrum’un geçmişine tanıklık eden insanların anılarını, yaşam öykülerini ve sözlü anlatılarını kayıt altına alan çalışmayı takdirle karşıladı.
Kitabın, yalnızca bir yayın değil, Bodrum’un hızla değişen toplumsal ve kültürel dokusunu gelecek kuşaklara aktaran önemli bir kent belleği çalışması olduğu vurgulandı.
Katılımcılar, yerel yönetimlerin kentlerin tarihsel ve kültürel hafızasının korunmasına yönelik çalışmalara destek vermesinin önemli olduğunu belirterek, bu tür yayın ve arşiv projelerinin süreklilik kazanması gerektiğine dikkat çekti.
Sözlü tarih ve görsel hafıza buluştu
Nuran Yüksel’in yıllardır yürüttüğü sözlü tarih çalışmalarında eski Bodrumluların yaşam öyküleri, gündelik hayatı, süngercilik, balıkçılık, denizcilik, tarım, mandalina kültürü ve mahalle ilişkilerine dair çok sayıda tanıklığın kayıt altına alındığı belirtildi.
Toplantıda ayrıca yaklaşık 40’ar dakikalık 15 bölümlük görüntülü kayıt ve belgesel niteliğindeki arşivin korunması, dijitalleştirilmesi ve kamuoyunun erişimine açılması gerektiği ifade edildi.
Ali Şengün ise yıllar içinde oluşturduğu kapsamlı fotoğraf ve belge arşivi üzerinden Bodrum’un görsel hafızasının önemini anlattı. Eski fotoğrafların yalnızca nostaljik görüntüler olmadığı; Bodrum’un mimarisini, sokaklarını, insanlarını ve değişimini belgeleyen tarihsel kaynaklar olduğu vurgulandı.
“Yaşayan hafızalar kayda alınmalı”
Toplantıda Bodrum’un özellikle 1960’lardan itibaren hızla değiştiği, 1980 sonrası dönemde ise turizm, ikinci konut ve yapılaşmayla birlikte büyük bir yapısal dönüşüm yaşadığı değerlendirildi.
Katılımcılar, özellikle 1950–2000 yılları arasındaki Bodrum’u yaşamış insanların bugün hâlâ hayattayken kayıt altına alınmasının önemine dikkat çekti.
Bu kapsamda “Bodrum’un Yaşayan Hafızaları” adıyla yeni bir envanter hazırlanması önerildi.
Eski süngerciler, gulet ustaları, balıkçılar, mandalina üreticileri, esnaflar, öğretmenler, sanatçılar, gazeteciler ve mahallelerin yaşlılarının sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmasının Bodrum’un geleceği açısından önemli olduğu belirtildi.
Kent Belleği Merkezi önerisi
Toplantıda ayrıca Bodrum’da kalıcı bir Kent Müzesi ve Kent Belleği Merkezi kurulması önerisi gündeme geldi.
Sözlü tarih kayıtlarının, eski fotoğrafların, belgelerin, yerel basın arşivlerinin, denizcilik ve süngercilik kültürünün, haritaların ve belgesellerin ortak bir merkezde toplanması gerektiği ifade edildi.
Bunun yanında, kayıtların YouTube ve dijital platformlar üzerinden yayımlanacağı bir Dijital Bodrum Hafızası oluşturulması da öneriler arasında yer aldı.
Toplantının sonunda, Bodrum’un hafızasının korunmasının yalnızca geçmişe yönelik bir nostalji olmadığı, aynı zamanda kentin kimliğini ve geleceğini koruma meselesi olduğu vurgulandı.
Fikir Kulübü’nün ortak değerlendirmesi şu ifadeyle özetlendi:
“Bodrum değişiyor; ancak Bodrum’un hafızasının aynı hızla kaybolmasına seyirci kalmamalıyız. Bugünün yaşayan tanıkları, yarının tarihsel belgeleridir.”
(Haber İsmail Sever)
