Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD) olarak her hafta geleneksel olarak düzenlediğimiz “Çarşamba Söyleşileri” kapsamında bu hafta, insanlığın ortak mirası olan Efes Antik Kenti’ndeki geri dönüşü olmayan yıkımı masaya yatırdık. Selçuklu arkeolog Yusuf Yavaş’ın konuk olduğu söyleşide, kamuoyunda “Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi” adıyla pazarlanan ancak birinci derece arkeolojik sit alanı üzerinde açık bir arkeolojik katliama dönüşen projenin yarattığı tahribat tüm çıplaklığıyla gözler önüne serildi.
Jeoradar Raporları Ortada: Tarihin Üzerine Dozerlerle Girdiler!
Arkeolog Yusuf Yavaş, derneğimiz çatısı altında gerçekleştirdiği “UNESCO Dünya Mirası Efes’in Öncül Yerleşimlerinden Koressos’un Güncel Sorunları Üzerine Düşünceler: Efes Ziyaretçi Merkezi İnşaatı ve Yarattığı Geri Dönüşü Olmayan Yıkım” başlıklı sunumunda acı gerçekleri paylaştı. 2013 yılında Viyana Teknik Üniversitesi’nden Dr. Sırrı Seren tarafından bölgede yapılan jeofizik ve jeoradar araştırmalarında, Küçük Tusan bölgesinde mozaikli bir Roma villası ile Vedius Gymnasiumu çevresinde tapınak ve kilise olması muhtemel yapıların varlığı bilimsel olarak kanıtlanmıştı.
Tarihi M.Ö. 1000’li yıllara uzanan ve Efes’in en eski öncül yerleşimlerinden biri olan Koressos antik yerleşimi ve limanını kapsayan 130 bin metrekarelik bu devasa alanda, geçtiğimiz yıl (Nisan 2025) akılalmaz bir inşaat faaliyeti başlatılmıştır. Birinci derece arkeolojik sit alanı koruması altında olması gereken kutsal topraklara kepçe, dozer ve silindirlerle girilmiş; metrelerce dolgu ve beton dökülmüştür. İş makinelerinin paletleri altında ezilen, betonla kapatılan bu kültür varlıklarının akıbetini insanlık bir daha asla öğrenemeyecektir.
Yönetim Planı Çöpe Atıldı, Rant Tercih Edildi
Dernek olarak her zaman bilimin, doğanın ve tarihin savunucusu olduk. 2014 yılında hazırlanıp UNESCO’ya sunulan resmi Efes Alan Yönetim Planı’nda ziyaretçi karşılama merkezi için en uygun yer bilimsel olarak “antik liman yakınları” olarak belirlenmişken, bugün tüm hukuki planlar çiğnenerek inşaat ısrarla Koressos yerleşimi üzerine kaydırılmıştır. Bu hamlenin bilimsel hiçbir açıklaması yoktur; bu tamamen rant odaklı bir hukuksuzluktur. Bizler Selçuk’ta turizmin gelişmesine karşı değiliz; aksine turizmin sağlam, doğru ve çağdaş bilimsel ilkelerle, doğal yaşamı ve arkeolojik özgün değerleri koruyarak ilerlemesini talep ediyoruz. Bu topraklara karşı meslek ahlakımız ve dernek misyonumuz gereği tarihi bir sorumluluk taşıyoruz.
Hukuki Mücadelemiz Sürüyor: Mahkemenin Kararı Bekleniyor
Söyleşimizde, bölgedeki ekolojik talana karşı omuz omuza mücadele verdiğimiz Selçuklu avukat Nihal Sarıpınar da davanın hukuki sürecine ilişkin konuklarımızı bilgilendirdi. Aynı zamanda davanın davacılarından olan Avukat Sarıpınar, sürecin takipçisi olduğumuzu şu sözlerle özetledi:
“Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) Derneği ve duyarlı yurttaşlarımızla birlikte, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na karşı 26.02.2026 tarihinde hukuki savaşı başlattık. İzmir 1 Nolu Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun bu yıkıma çanak tutan onay kararına karşı, telafisi imkansız zararlar doğurduğu gerekçesiyle derhal yürütmenin durdurulması ve iptali talebiyle dava açtık. İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde görülen davada, 26.06.2026 tarihinde bilirkişi incelemesi ve keşif yapıldı. Raporlar dosyaya sunuldu; adaletin tecelli etmesini ve mahkemeden acilen yürütmeyi durdurma kararı çıkmasını bekliyoruz.”
Mücadeleye Devam Edeceğiz
Etkinliğimizin sonunda, Efes’in çığlığını duyurmak için büyük bir yüreklilikle mücadele eden arkeolog Yusuf Yavaş’a, avukat Nihal Sarıpınar ve Yusuf Aslan tarafından derneğimizin (EKODOSD) teşekkür belgesi takdim edildi.
EKODOSD olarak, binlerce yıllık kadim kültürlerin mirasını rant projelerine, kepçelerin insafına bırakmayacağımızı; doğayı ve arkeolojiyi birlikte koruma kararlılığımızı sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.
EKODOSD Yönetim Kurulu
(Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği)
