Türkiye’nin ulusal çıkarlarını doğrudan hedef alan çarpıcı bir gelişme yaşandı. Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan, Avrupa Birliği ile imzaladıkları yatırım anlaşması kapsamında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni (KKTC) tanımayacaklarını beyan ederek, Türkiye’nin Kıbrıs’taki varlığını “işgal” olarak nitelendirdi.
Dört Türk devleti, 12 milyar euroluk yatırım taahhüdü karşılığında Avrupa Birliği’nin Kıbrıs politikasına tam uyum sözü verdi. Söz konusu ülkeler, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 541 ve 550 sayılı kararlarına bağlılıklarını bildirerek, yalnızca Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni (GKRY) adanın “tek meşru yönetimi” olarak tanıyacaklarını resmen ilan etti.
1974 Barış Harekâtı’na Dolaylı Kınama
Bu tutum, KKTC’nin uluslararası alandaki diplomatik statüsüne ağır bir darbe olarak değerlendirilirken, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı’na da üstü kapalı bir kınama niteliği taşıyor. Anlaşmada, Türkiye’nin adadaki askeri varlığının sona erdirilmesi çağrısında bulunulması, Ankara’nın Kıbrıs’taki pozisyonunu küresel ölçekte yeniden tartışmaya açabilecek bir zemin hazırlıyor.
“Büyükelçilik Açmak Yasa Dışı Adım” İfadesi
Anlaşmada dikkat çeken bir diğer husus ise Türkiye ile KKTC arasında gerçekleştirilen büyükelçilik atamalarına ilişkin. Bu uygulamalar “ayrılıkçı ve yasa dışı” olarak tanımlanırken, bu tür diplomatik girişimlerden vazgeçilmesi çağrısında bulunuldu. Aynı belgede, tüm ülkelere KKTC’yi tanımama, desteklememe ve herhangi bir yardımda bulunmama çağrısı da yer alıyor.
Maraş Maddesi: Rum Tarafına İade Vurgusu
Anlaşmanın en tartışmalı bölümlerinden biri de Maraş (Varosha) konusuna ilişkin maddeler oldu. AB’nin çizgisine tam paralel ifadelerle kaleme alınan metinde, Maraş’ın yerleşime açılmaması gerektiği belirtilerek, bölgenin Güney Kıbrıs’a iade edilmesi çağrısı yapıldı. GKRY’nin “Kıbrıs Cumhuriyeti” olarak tanınması, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyulması gerektiği vurgulandı.
Mansur Yavaş’tan Türk Devletlerinin Kıbrıs kararına sert tepki
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş sosyal medya hesabından dikkat çeken mesaj paylaştı. Türk Devletleri Teşkilatı’nın da üyesi olan bazı Türk Devletinin Kıbrıs’a karşı aldıkları tutumu eleştiren Yavaş, “Kardeş devletlerin hükümetlerini de bu yanlıştan dönmeye davet ediyoruz.” dedi
Yavaş’ın resmi X hesabından yapılan paylaşımda şu ifadelere yer verildi:
“- Avrupa Birliği’nin Semerkant’ta düzenlediği AB-Orta Asya Zirvesi’nde açıklanan 12 milyar Avroluk yatırım paketinin 3,5 milyar Avrosunun Türkiye üzerinden Orta Koridor’a ayrılması olumlu bir gelişme olsa da, bu desteğin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY)’nin vetosunu aşmak amacıyla bazı Orta Asya Türk Cumhuriyetlerine GKRY’yi “Kıbrıs Cumhuriyeti” olarak tanıma ve bu ülkeye büyükelçi atama yönünde baskıyla ilişkilendirilmesi derin bir endişe yaratmıştır.
– Kardeş devletlerimizin bu yönde adımlar atması ve zirve bildirisine bu konuya ilişkin ifadelerin girmesi, son derece ciddi ve düşündürücü bir gelişmedir. Türkiye’nin bu gelişmelere sessiz kalması, dış politikamızda bir zaafiyet görüntüsü doğurmakta ve bilinçli bir tercih olduğu izlenimini vermektedir.
