Deprem taraması için protokol imzalamak kolay… Kalemler masada, fotoğraflar çekildi, hedefler açıklandı: 10 bin yapı, altı ay. Takvim yapraklarıysa sessizce ilerledi; Bodrum halkı hâlâ “Kaç bina incelendi, sonuç nerede?” diye soruyor. Anlaşılan bazı protokoller binalardan hızlı yaşlanıyor. “İmza atmak kolay, hesabını vermek zordur.”
…
Menteşe Sınırsızlık Meydanı’nda İnşaat Mühendisleri Odası Muğla Şubesi’nin açıklamasını dinledik. Şube Başkanı Levent Çimen, milyonlarca yurttaşın yaşadığı binanın güvenli olup olmadığını bilmediğini söyledi. Mühendislik bilgisinin ve kamusal denetimin yok sayılmasının bedelini toplumun ödediğini vurguladı. “Gerçeği söylemek yetmez; gereğini yapmak gerekir.”
Bu sözlere kim itiraz edebilir? “Doğru söz, sahibinden önce işiyle sınanır.”
Deprem kuşağındaki bir ülkede yapı güvenliği birkaç imzadan ibaret bir evrak işi olamaz. Bilim, mühendislik ve denetim hayat kurtarır. Fakat meydanda söylenen söz kadar, o sözün gereğini sahada yerine getirmek de önemli… “Sözün değeri, sonucuyla ölçülür.”
Çünkü Bodrum’da bu konuda daha önce atılmış imzalar var. “Eski imza, yeni soruyu doğurur.”
…
2024’te Bodrum Belediyesi ile İnşaat Mühendisleri Odası arasında bir protokol yapıldı. Yaklaşık 10 bin yapının altı ay içinde incelenmesi hedeflendi. Aradan altı ay geçti, bir yıl geçti, iki yıl geçti… “Takvim ilerler; cevapsız soru yerinde kalır.”
Biz sorduk: Kaç yapı incelendi? Çalışma tamamlandı mı? Rapor hazırlandı mı? Hazırlandıysa nerede? Bodrum halkı sonuçları neden bilmiyor? “Rakam açıklanmıyorsa, hedef yalnızca kâğıtta kalır.”
…
2026’da yeni bir protokol açıklandı. Bodrum genelinde yine yaklaşık 10 bin yapının aşamalı taranması, ilk etapta yaklaşık 3 bin yapının incelenmesi planlandı. Başlangıç noktası Umurça oldu; 1999 öncesi binalara öncelik verileceği duyuruldu. “Yeni başlangıç, eski hesabı kapatmaz.”
Burada da sorularımız var: 2024’te altı ayda bitmesi hedeflenen çalışmanın sonucu ne oldu? İlk protokolde incelenen yapılarla yeni tarama programı nasıl ilişkilendirildi? Yeni protokol, önceki çalışmanın devamı mı, yeni bir başlangıç mı? Umurça hangi bilimsel ölçütlerle seçildi? İlk etap için takvim nedir? “Açık takvim, güvenin ilk adımıdır.”
Bunlar polemik olsun diye sorulmuş sorular değil. Deprem güvenliği konuşuluyorsa, kamuoyunun bilmesi gereken en temel bilgiler… “Hayat söz konusuysa, soru sormak lüks değil görevdir.”
…
Çimen’in meydandaki açıklamasında, Türkiye’de güncel, kapsamlı ve kamuoyuyla paylaşılmış bir yapı stoku envanteri bulunmadığı söylendi. Bodrum’daki hızlı tarama protokolleri, ülke çapında böyle bir envanterin yerini tutmaz. Üstelik hızlı tarama, binanın ayrıntılı deprem performans raporu anlamına gelmez. “Ön tarama teşhistir sanılırsa, güven de risk de yanlış ölçülür.”
Tam da bu yüzden yapılan işin kapsamı, yöntemi, ulaştığı yapı sayısı ve sonuçları açıkça anlatılmalı. Hızlı taramada olumlu çıkan bir bina için vatandaş “Evim depreme dayanıklı” diyebilir mi? Diyemiyorsa bu sınır kendisine nasıl bildirilecek? Şüpheli görülen yapıda ayrıntılı incelemeyi kim yapacak, masrafı kim karşılayacak, sonuç bina sahibine verilecek mi? “Eksik bilgi, insana eksik güven verir.”
İMO’ya ve belediyeye bunları da sorduk. Yanıt bekliyoruz. “Sorunun muhatabı belliyse, cevabın da gecikmemesi gerekir.”
…
Bodrum’da 53 bini aşkın Yapı Kayıt Belgesi bulunduğu daha önce belediye açıklamalarına yansımıştı. Bu sayı, 53 bin riskli bina anlamına gelmiyor. Fakat kaç yapının mühendislik incelemesinden geçtiğini, kaçında ayrıntılı incelemeye ihtiyaç duyulduğunu bilmek gerekiyor. Yapı Kayıt Belgesi de deprem güvenliği raporu değil. “Belge başka şey söyler, bina başka.”
Meydanda “Milyonlarca yurttaş binasının güvenli olup olmadığını bilmiyor” demek kolay. Asıl mesele, bu bilgisizliği gidermek için yapılan çalışmanın nerede olduğunu, ne kadar ilerlediğini ve sırada ne bulunduğunu anlatmak. “Kaygıyı duyurmak başlangıçtır; gidermek ise iştir.”
…
Bir basın açıklamasıyla deprem gerçeği ortadan kalkmaz. Bir protokol imzasıyla da binalar kendiliğinden güvenli hâle gelmez. İmza başlangıçtır; tarama, rapor ve sonuçların halka duyurulması gerekir. “Kâğıttaki güvence, sahadaki incelemenin yerini tutmaz.”
Mühendislik formalite değilse, sorular da formalite sayılamaz. “Ciddi iş, ciddi cevap ister.”
Meydanda verilen uyarı Bodrum için de geçerli. Şimdi kamuoyunun beklediği, aynı ciddiyetle verilecek açık cevaplar: “Uyarı duyulduysa, sıra yanıttadır.”
2024 protokolünde kaç yapı incelendi? “Ölçülmeyen iş, anlatılamaz.”
Rapor nerede? “Rapor yoksa, sonuç da görünmez.”
2026 protokolü kapsamındaki taramanın takvimi ne? “Takvimsiz hedef, bekleyişi uzatır.”
Ve en önemlisi… “En önemli soru, en son unutulmamalı.”
Bodrum halkı, yaşadığı binanın güvenliği hakkında hangi bilgiyi, ne zaman öğrenecek? “Güven, cevabını bulan soruyla başlar.”
EK: İMO MUĞLA ŞUBESİ’NE YÖNELTTİĞİMİZ CEVAP VERİLMEYEN SORULAR
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Muğla Şubesi Başkanlığı’na
Bodrum Belediyesi ile İnşaat Mühendisleri Odası Muğla Şubesi arasında Bodrum’daki yapı stokunun deprem güvenliği açısından değerlendirilmesine yönelik 2024 yılında başlatılan çalışma ve 18 Mayıs 2026 tarihinde imzalanan yeni protokol hakkında aşağıdaki sorularımızın, mümkün olduğunca sayısal veriler, tarihler ve teknik açıklamalarla yanıtlanmasını rica ediyoruz.
2024 yılında kamuoyuna yaklaşık 10 bin yapının 6 ay içerisinde incelenmesinin hedeflendiği açıklanmıştı. Mayıs 2026’da yapılan yeni protokolde ise ilk etapta 3 bin yapı ve yine 6 aylık çalışma süresi açıklandı.
Aradan geçen süre ve hedefteki değişiklik nedeniyle kamuoyunun aydınlatılması gerektiğini düşünüyoruz.
Sorularımız:
1. 2024 yılında imzalanan protokol kapsamında yaklaşık 10 bin yapının 6 ay içerisinde incelenmesi hedefi, İMO açısından teknik ve fiili olarak gerçekleştirilebilir bir hedef miydi?
2. Bu çalışma kapsamında İMO’nun görev ve sorumluluğu tam olarak neydi? Saha incelemeleri doğrudan İMO üyesi mühendisler tarafından mı gerçekleştirildi?
3. 2024 yılında başlayan çalışma kapsamında tam olarak kaç yapı incelendi?
4. Altı aylık süre sonunda 10 bin yapı hedefinin tamamına ulaşılamadıysa bunun temel nedeni neydi?
5. Çalışma hangi tarihe kadar devam etti? Herhangi bir tarihte durdurulduysa veya askıya alındıysa kim tarafından ve hangi gerekçeyle durduruldu?
6. İMO, çalışmanın hedeflenen sürede tamamlanamayacağını Bodrum Belediyesi’ne yazılı olarak bildirdi mi? Bildirdiyse hangi tarihte?
7. 2024 kapsamında incelenen yapılardan kaçının ileri mühendislik incelemesine ihtiyaç duyduğu veya risk açısından öncelikli değerlendirilmesi gerektiği tespit edildi?
8. Bu tespitler Bodrum Belediyesi’ne rapor halinde iletildi mi? İletildiyse kaç yapı hakkında rapor veya değerlendirme sunuldu?
9. İMO’nun elinde 2024 çalışması sonucunda oluşmuş bir yapı envanteri, teknik rapor, veri tabanı veya mahalle bazlı değerlendirme bulunuyor mu?
10. Bulunuyorsa bu verilerin Bodrum kamuoyuyla paylaşılmasının önünde teknik veya hukuki bir engel var mıdır?
11. 2024’te yaklaşık 10 bin yapı hedeflenmişken, 18 Mayıs 2026’da imzalanan yeni protokolde neden ilk etapta 3 bin yapı hedeflenmiştir?
12. Bu değişiklik İMO’nun teknik önerisi midir, Bodrum Belediyesi’nin kararı mıdır, yoksa iki kurumun ortak değerlendirmesi sonucunda mı ortaya çıkmıştır?
13. Mayıs 2026’da başlayan yeni çalışma kapsamında 19 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla tam olarak kaç yapı incelenmiştir?
14. İncelenen yapıların mahallelere göre dağılımı nedir? Hangi mahallede kaç yapı taranmıştır?
15. İlk etapta incelenecek 3 bin yapı hangi bilimsel ve mühendislik kriterlerine göre seçilmektedir?
16. Yapının yaşı, taşıyıcı sistemi, zemin özellikleri, 1999 öncesinde yapılmış olması, deniz kumu kullanıldığı şüphesi, korozyon veya geçmişte yapılan kaçak müdahaleler gibi kriterler ayrı ayrı değerlendiriliyor mu?
17. Özellikle 1999 öncesinde yapılmış yapılardan bugüne kadar kaç tanesi incelenmiştir?
18. Deniz kumu kullanıldığı düşünülen bir binada bunun tespiti yalnızca gözlemsel incelemeyle mi yapılmaktadır? Beton numunesi, karot, donatı tespiti veya laboratuvar incelemesi gerçekleştiriliyor mu?
19. Kamuoyunda “deprem taraması” olarak bilinen bu çalışmanın teknik karşılığı tam olarak nedir?
Bu çalışma bir yapı stoku envanteri mi, hızlı tarama mı, ön değerlendirme mi, yoksa deprem performans analizi mi?
20. Yapılan inceleme sonucunda bir bina hakkında “depreme dayanıklıdır” veya “depreme dayanıksızdır” şeklinde kesin bir teknik sonuç verilebiliyor mu?
21. Verilemiyorsa vatandaşların bu taramayı bir “depreme dayanıklılık raporu” olarak algılamaması için yeterli bilgilendirme yapılıyor mu?
22. Ön değerlendirmede ciddi risk işaretleri görülen bir yapı tespit edildiğinde İMO’nun prosedürü nedir? Belediye, yapı sahibi veya ilgili Bakanlık bilgilendiriliyor mu?
23. Bu kapsamda bugüne kadar ilgili kamu kurumlarına bildirilmiş yapı bulunmakta mıdır? Varsa kaç yapıdır?
24. Mayıs 2026’da açıklanan altı aylık takvim halen geçerli midir? Kasım 2026’ya kadar 3 bin yapının incelenmesi teknik olarak mümkün görünmekte midir?
25. Bugünkü veriler ışığında İMO, Bodrum’un mevcut yapı stokunun büyük bir deprem karşısındaki durumu konusunda kamuoyuna “yeterli bilimsel veriye sahibiz” diyebiliyor mu?
Son olarak İMO’dan özellikle şu konunun açıklığa kavuşturulmasını rica ediyoruz:
2024 yılında yaklaşık 10 bin yapının 6 ay içerisinde incelenmesi hedeflenmişken bu hedefe ulaşılamadıysa, İMO bunun nedenlerini kamuoyuna açıklamış mıdır?
Ve 2026 yılında aynı konuda yeni bir protokol yapılırken hedefin ilk etapta 3 bin yapıya indirilmesinin mühendislik gerekçesi nedir?
Yanıtınızda özellikle aşağıdaki dört verinin ayrı ayrı belirtilmesini rica ediyoruz:
2024 çalışmasında incelenen toplam yapı sayısı:
2024 çalışmasında ileri inceleme gerektirdiği değerlendirilen yapı sayısı:
2026 çalışmasında 19 Ağustos itibarıyla incelenen yapı sayısı:
Kasım 2026’ya kadar ulaşılması planlanan toplam yapı sayısı:
Ayrıca mümkün olması halinde 2024 çalışmasına ilişkin sonuç raporu ile 2026 çalışmasının yöntem, kapsam ve değerlendirme kriterlerini içeren teknik dokümanların da tarafımızla paylaşılmasını rica ediyoruz.
Sorularımıza verilecek yanıtları Bodrum kamuoyunun bilgisine sunmak üzere köşe yazılarımda değerlendireceğim.
19.08.2026
Teşekkür eder, çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim.
Bodrum Olay Gazetesi
Osman Arkangil
