Bina ayakta kaldı, sokağa çıktık.
Peki yardım bize ulaşabilecek mi?
Çünkü büyük bir afette mesele yalnız insanların kaçabilmesi değil…
Kurtaracak olanların gelebilmesidir.
Ve bazen hayatla ölüm arasındaki mesafe kilometrelerle değil…
Dakikalarla ölçülür.
…
Bodrum normal bir ağustos gününde bile yollarına sığamıyor. Kavşaklar kilitleniyor, birkaç kilometrelik mesafe bazen yarım saate çıkıyor. Bir kaza oluyor, kilometrelerce kuyruk oluşuyor.
Şimdi fotoğrafa birkaç ayrıntı ekleyin:
Bir istinat duvarı yola devrilmiş, elektrik direği düşmüş, otomobil yolun ortasında terk edilmiş…
Arkada sirenini çalan ambulans.
Önündeki yol yoksa sirenin sesi kimi kurtaracak?
Çünkü yollar bir kentin damarlarıdır.
Damar tıkanırsa, en güçlü kalp bile bir yere kadar dayanır.
…
İşte yıllardır “trafik” diye konuştuğumuz mesele bir anda can güvenliği meselesine dönüşüyor.
Bugün Bodrum’un trafiğini rahatlatamıyoruz.
Peki büyük bir afette nasıl yöneteceğiz?
Normal günde açamadığımız yolu o gece nasıl açacağız?
Plan hazır mı?
Yoksa yine önce başımıza gelmesini mi bekleyeceğiz?
Bazı soruların cevabı felaketten sonra verilirse, artık cevap değildir; gecikmiş bir itiraftır.
…
Bodrum’a yıllardır “Küçük İstanbul” deniyor.
Kalabalığı, trafiği, betonlaşması, bitmeyen yapılaşması…
Belki benzerlik sandığımızdan daha ürkütücü.
İstanbul’un deprem tartışmalarındaki büyük korkulardan biri yalnız binaların yıkılması değil; enkazın ve paniğin yolları kapatması, kurtarma ekiplerinin ihtiyaç duyulan yerlere ulaşamaması.
Bodrum İstanbul kadar büyük değil.
Ama yolları da İstanbul kadar geniş ve alternatifli değil.
Bazı bölgelerin ulaşımı birkaç ana damara bağlı.
Birini kapatın…
Ne olur?
İkisini kapatın…
Bodrum’un hangi bölgesi kendi başına bir adaya dönüşür?
Belki de Bodrum’a “Küçük İstanbul” denmesinin en acı taraflarından biri budur:
İstanbul’un yalnız kalabalığını değil, korkularını da ithal etmiş olabiliriz.
Bir kentin büyüklüğünü taklit etmek kolaydır.
Hatalarını tekrarlamak ise çok daha kolay… Bedelini ödemek çok daha ağırdır.
…
Bodrum’un coğrafyası zor.
Dar yolları, tek girişli bölgeleri, sıkışmış mahalleleri var.
Ama coğrafya her şeyin bahanesi olabilir mi?
Yıllardır yapılaşmaya izin verirken ambulansın nasıl gireceğini düşündük mü?
Yeni konutlar, oteller, işletmeler yapılırken yollar aynı kaldıysa bunun adı yalnız trafik sorunu mudur?
Binaları büyütüp yolları büyütemeyen bir kent, bir gün kendi içinde sıkışabilir.
Küçük İstanbul olmak marifet değil.
İstanbul’un hatalarını küçültüp Bodrum’a taşıdıysak, asıl tehlike orada.
…
Belediyeye soralım:
Bodrum’un afet acil ulaşım haritası var mı?
Hangi yollar ambulans, itfaiye ve kurtarma ekiplerine ayrılacak?
Ana yol kapanırsa alternatifi neresi?
O da kapanırsa?
İş makineleri nerede bekleyecek?
Yol kaç dakikada açılacak?
Çünkü afet planında “ulaşacağız” demek yetmez.
Dakikası olmayan plan, temennidir.
Ve afet anında temenninin kurtardığı tek bir hayat yoktur.
…
Bir de insan faktörü var.
Panik başladığında herkes otomobiline koşarsa?
Çocuğuna, annesine, evine ulaşmaya çalışan binlerce kişi aynı anda yola çıkarsa?
Normal zamanda yarım saatte çöken trafik o gün kaç dakikada kilitlenir?
Ve kilitlendikten sonra kim açacak?
Kaosu bazen doğa başlatır, hazırlıksız insan tamamlar.
Belki de afet planlamasının en zor tarafı budur:
Yalnız yolları değil, korkmuş insanı da yönetebilmek.
…
Toplanma alanlarına gelelim.
Bodrumlu en yakın toplanma alanını biliyor mu?
O alan gerçekten boş mu?
Kaç kişilik?
Su, elektrik, tuvalet var mı?
Ve Bodrum için kritik soru:
Kapasite hesabı hangi Bodrum’a göre yapıldı?
Ocak ayındaki Bodrum’a mı?
Ağustostaki Bodrum’a mı?
Çünkü afet mevsim seçmez.
Ama Bodrum’un nüfusu mevsimle birlikte şehir değiştirir gibi değişir.
Takvim yazı gösterirken…
Afet planının hâlâ kış nüfusunu görmesi kabul edilebilir mi?
…
Daha sert soralım:
Büyük bir afette ilk ambulansın herhangi bir mahalleye ulaşma süresi hesaplandı mı?
İlk itfaiyenin?
İlk kurtarma ekibinin?
Hangi yolların kapanma riski yüksek?
Hangi mahallelerin tek ulaşım bağlantısı var?
Bunlar haritalandı mı?
Haritalanmadıysa…
Biz neye hazırlanıyoruz?
Haritalandıysa…
Neden Bodrumlu bilmiyor?
Çünkü bilinmeyen plan güven vermez.
Sadece dosya kalınlaştırır.
…
Bodrum yıllardır trafik, kavşak, otopark, yeni yol konuşuyor.
Belki artık soruyu değiştirelim.
Mesele yalnız:
“Eve kaç dakikada giderim?”
değil.
Bir gün:
“Ambulans bana kaç dakikada gelir?”
olabilir.
Ve bu iki soru arasındaki fark…
Bir insan ömrü kadar büyük olabilir.
…
Bir kentin gerçek lüksü denize yakın olmak değildir.
Yardıma uzak olmamaktır.
Manzaranın fiyatı vardır.
Hayata ulaşmanın olmamalıdır.
…
Bir duvar devrildi.
Yol kapandı.
Arkada ambulans bekliyor.
İçeride bir insanın zamanı azalıyor.
O anda kimse imar planını, toplantı tutanağını, hazırlanan raporu sormaz.
Tek bir soru sorar:
“Neden bu yolun alternatifi yok?”
İşte o soruyu enkazın başında sormamak için bugün soruyoruz.
Çünkü bazı ihmaller yıllarca görünmez.
Sonra bir gün, birkaç dakikanın içine bütün hesabını sığdırır.
Depremden kurtulup…
Plansızlığa ve trafiğe yenilmek kader değildir.
…





























