Marmaris’te balıkçıların ağına takılan ve ‘Leyla’ adı verilen, geçtiğimiz ay sergilenmeye başlanan 2 bin 300 yıllık bronz kadın heykel, British Museum’daki Halikarnas Kraliçesi II. Artemisia’nın heykeline benzerliğiyle dikkat çekiyor. ‘Leyla’ ile kendisi gibi Roma döneminden kalma kolları olmayan ‘Artemisia’nın kıyafetleri hemen hemen aynı kıvrımları taşıyor. Marmaris Müzesi’nin en çok ilgi çeken eseri ‘Leyla’nın gerçekte kimi simgelediği ise henüz bilinmiyor.
Marmaris Müzesi’nin en değerli eseri Roma döneminden kalma 2 bin 300 yıllık bronz kadın heykel, son 5 senede de tarihe not düşülecek gelişmelere maruz kaldı.
BALIKÇILAR DENİZDEN ÇIKARDI
Belki de yüzyıllardır Marmaris’in Bozburun mahallesi açıklarında denizin dibinde duran heykel, 17 Kasım 2020’de Bodrumlu balıkçıların ağına takıldı.
Balıkçılar, uzun uğraş sonucu sudan çıkardığı yüzlerce kilo ağırlığındaki, başı ve kolları olmayan bir heykel görünce çok şaşırdı, Sahil Güvenliği aradı. Balıkçıların ‘Leyla’ ismini verdiği heykel, Marmaris Müze Müdürlüğü teslim edildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın görevlendirdiği arkeologlar ile tarihçiler çalışma başlattı. Leyla’nın hangi döneme ait olduğu ve kimi simgelediği konusu araştırılırken ilk olarak tuzdan arındırıldı.
KÜLTÜR VE TURİZME KAZANDIRMAK İÇİN YILLARCA UĞRAŞILDI
Milattan Önce (M.Ö) 2. Yüzyılın Helenistik özelliklerini taşıyan Roma Dönemi’nde bronzdan yapılmış olduğu belirlenen 1 metre 80 santim boyundaki heykel, 19 Eylül 2022’de İzmir Resterasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuarı’na nakledildi. Yaklaşık 3 yıl süren resterasyon ve konservasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Cumhuriyet’in 102. yılına ithafen hayata geçirilen “102 Yılda 102 Sergi: Cumhuriyet’in Işığında Anadolu’nun Kültürel Mirasına Yolculuk” projesi kapsamında “Denizden Gelen Kadın” adıyla 4 Temmuz’da Marmaris Müzesi’nde sergilenmeye başlandı.
KİMSİN SEN LEYLA!
Kimi simgelediği henüz bilinmeyen, daha önce ofis olarak kullanılırken kendisi için özel hazırlanan salonda bulunan ‘Leyla’, müzeye olan ilgiyi de artırdı. Bu arada sanat ve tarih dünyası da “Denizden Gelen Kadın’ın gizeminn peşine düştü.
Aynı zamanda tarih araştırmacısı olan Bodrum’da yaşayan ünlü ressam Engin Varol, denizden çıkarıldıktan kısa süre sonra heykelin, M.Ö. 4. Yüzyıl’da eşi Kral Maosollos ölünce Halikarnas şehrinin hükümdarı olan Kraliçe 2. Artemisia’yı simgelediğini ileri sürmüştü.
“GÖRDÜĞÜMÜ AKLIMA KAZIRIM BU DA 2. ARTEMİSİA”
Marmaris’te denizden çıkarılan eserin, İngiltere’nin Başkenti Londra’daki British Museum’daki “II. Artemisia” heykeline tıpatıp benzediğini söyleyen 75 yaşındaki ressam Varol, şöyle konuşmuştu:
“Ben hem Londra’daki British Museum’daki Kraliçe’yi yakından gördüm. Ressamın, gördüğüm bir yüzü, bir eseri aklıma kazırım, bir daha unutmam. Denizden çıkarılan kadın heykeli de görür görmez, bunun Kraliçe 2. Artemisia olduğu kanısına vardım. Londra’dakiyle Marmaris’te bulunan heykellerin yapım yılı aynı olabileceği gibi aralarında onlarca hatta 100 yada 200 yıl olabilir. Çünkü 2. Artemisia’nın da üyesi olduğu sülale çok uzun yıllar bölgede hüküm sürdü. Ve 2. Artemisia, adını aldığı babaannesi gibi tarihin en önemli kadın hükümdarları ve savaşçılarından biriydi.”
‘Leyla’ ile kendisi gibi kolları olmayan ‘Artemisia’, Varol’un işaret ettiği gibi benzerlikleriyle dikkat çekiyor. Antik Yunan’da ‘khiton’ ve ‘himation’ diye adlandırılan kumaşlardan iki parça halinde yapılmış kıyafetleri hemen hemen aynı kıvrımları taşıyor. Ayaklarının hemen üstündeki kıvrımların ise tıpatıp aynı olduğu gözlerden kaçmıyor. Ayrıca bulgular, her ikisinin de yakın dönemlerde Karya Bölgesi’nde Halikarnas civarında yaşadıklarını gösteriyor.
Öte yandan, iki heykel arasında benzerlikler kadar farklılıklar da bulunuyor. Kayıtlara göre, ‘kafasız’ Leyla 1 metre 80 santim, 2. Artemisia ise 2 metre 67 santim boyunda. Leyla bronzdan, Artemisia ise blok mermerden yapılmış. Bunşlara rağmen, hemen hemen aynı kıyafetleri taşımaları nedeniyle, 2. Artemisia olmasa da, ‘Leyla’nın da Halikarnaslı ve bir kraliçe olabileceği ihtimali ağır basıyor.
