2. Dünya Savaşı’ndan kalma 80 yıllık dünyaca ünlü tarihi fotoğraftaki sır aydınlatıldı. 28 Temmuz 1941 öğlen saatlerinde Berdichev’de çekilen ve dünyanın kanını donduran fotoğraf, Amerikalı-Alman tarihçi Jürgen Matteus, fotoğrafçılık tarihine dair onlarca yıllık araştırmasının ardından, bulunması imkansız bir keşfe imza attı. Fotoğrafta elinde silah bulunan Alman nazi Subayı ile öldürdüğü Yahudi’nin 80 yıl boyuncu kimliği belirlenememişti.
TEKER TEKER ÖLDÜRDÜ ÇUKURA ATTI
1941 tarihli fotoğraf siyah beyaz fotoğraf sade, dramatik bir olay içermiyor: Cesetlerle dolu bir çukurun kenarında diz çökmüş bir adam ve eli havada, tabancası neredeyse boynuna değen bir Alman askeri. Arkada, askerler hiç etkilenmemiş, bakışsız, tepkisiz bir şekilde duruyorlar.
KURBAN KÖYÜN SON YAHUDİSİYDİ
Bu fotoğraf, o zamanlar SSCB’ye bağlı olan, şimdiki Ukrayna’daki Vinnytsia köyünün “Son Yahudisi” olarak bilinen fotoğrafıdır. On yıllarca kurbanın adı, celladın adı gibi bilinmedi. Bu görüntü, Holokost’un endüstriyel vahşetinin bir sembolü olmasının yanı sıra , yüzlerin mutlak yokluğunun da bir yansımasıydı: Ne failin ne de kurbanın kimliği vardı. Sadece olay, keskin ve çıplak bir şekilde mevcuttu.
BULUNMASI İMKANSIZI BAŞARDI
Amerikalı-Alman tarihçi Jürgen Mattheus, fotoğrafçılık tarihine dair onlarca yıllık araştırmasının ardından birkaç gün önce akıl almaz görünen bir keşfe ulaştı: Silahlı adam o zamanlar 34 yaşında olan Jakobus Onen’di. Olay günü Einsatzgruppe C askerleri şehri çoktan toplu imhaya sürüklemişti. Diz çökmüş adamın arkasındaki çukur bir sembol değil, kelimenin tam anlamıyla bir kayıttır: bedenler, ölüm katmanları, kafaları kesilmiş kimlikler. Kurbanın kimliği hala bilinmiyor; bu, belki de soruşturmanın bir sonraki büyük aşaması olacak.
BEDEN EĞİTİMİ VE DİL ÖĞRETMENİYDİ
Hollanda sınırına yakın, kültürlü bir Alman ailesinden gelen, beden eğitimi ve dil öğretmeni olan bu kişi, 1931’de Nazi partisine katıldı ve Doğu’ya doğru ilerleyen Alman birliklerini takip ederek Yahudileri tamamen sistematik bir şekilde yok etmekle görevli mobil birlikler olan Einsatzgruppe C’de görev yaptı.
FOTOĞRAF ALMANLARIN İMHA PROĞRAMININ BİR PARÇASI OLDU
Dünyaca ünlü fotoğrafın sadece bir ölüm imgesi değil; Alman işgalinin son gününe kadar devam eden imha programının bir anının kaydıdır.Askerin kimliği on yıllarca tespit edilemedi. İzleri, üniformanın anonimliği ve 1941 Ukrayna’sının tozunun ardında silinmişti.
Fotoğraf, yıllar sonra, 1961’de Adolf Eichmann’ın yargılanmasında delil olarak sunulduğunda yayınlandı. Fotoğraf, 1945’ten beri dünyanın olanları unutmaması amacıyla saklayan hayatta kalanlardan Al Moss’a aitti. Ancak silahı tutan elin arkasında gizli olan ismi kimse bilmiyordu.
