Antalya’daki Kekova Adası açıklarında bulunan 4.400 ila 4.700 yıllık batık, Guinness Rekorlar Kitabı’na bilinen en eski batık olarak girdi.
Antalya’daki Kekova Adası açıklarında bulunan ve 4.400 ile 4.700 yıl öncesine tarihlenen Erken Tunç Çağı batığı, Guinness Dünya Rekorları tarafından dünyanın bilinen en eski gemi batığı olarak resmi olarak tescillendi. Batık, bu unvanı yaklaşık 50 yıldır Yunanistan’daki Dokos batığının elinde bulunan rekoru geride bırakarak kazandı.
Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü’nden Doç Dr. Hakan Öniz, Kekova’da bulunan batığın bu hafta Guinness Rekorlar Kitabı’na “dünyanın en eski batığı” olarak girdiğini duyurdu. Guinness kaydına göre batıkta yürütülen çalışmalar Öniz ve Akdeniz Üniversitesi’nden Dr. Ceyda Öztosun önderliğinde gerçekleştirildi. Batığa ilişkin ilk bulgular ise 24 Temmuz 2026’da Journal of Maritime Archaeology dergisinde yayımlandı.
Osmanlı Batığı Sanılan 4.700 Yıllık Gemi
Öniz ve ekibi, 2024’te Kekova açıklarında yürüttükleri kıyı ve yüzey araştırmaları sırasında deniz tabanındaki bir grup eşyanın bir batığa ait olduğunu belirlemişti. Öniz’e göre ekip batığı ilk bulduğunda bunun 100 ila 400 yıllık, Osmanlı dönemine ait bir batık olduğunu düşündü. Çünkü buradaki eserlerin bir kısmı çok daha geç dönemlere ait buluntulara benziyordu.
Durum, ekibin geçen yıl yayın hazırlığı sırasında yaptığı karşılaştırmalarla değişti. Araştırmacılar, batıktan çıkardıkları amforaların benzerlerinin Mısır’da bulunduğunu fark etti. Bunun üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle alana yeniden giden ekip, batığın gerçekte Erken Tunç Çağı’na ait olduğunu anladı.
Guinness kaydına göre ahşap gemiden bugün geriye hiçbir şey kalmamış olsa da geminin Doğu Akdeniz’in bir yerinden yola çıkmış, yaklaşık 10 metre uzunluğunda bir ticaret gemisi olduğu düşünülüyor. Batığın tarihlendirilmesi, alandan çıkarılan aynı döneme ait üç taş çapaya ve en önemlisi geminin yükünü oluşturan 30’dan fazla amforaya dayanıyor. Amforalar şu anda hem bölge laboratuvarında hem de Akdeniz Üniversitesi’nin Kemer’deki Su Altı Arkeolojisi Laboratuvarı’nda konservasyon işlemlerinden geçiriliyor.
Dokos Batığının Rekoru Geride Kaldı
Kekova batığı, bu unvanı daha önce elinde tutan Yunanistan’ın Ege Denizi’ndeki Dokos Adası açıklarında bulunan batığı geride bıraktı. Dokos batığı, Helenik Denizcilik Arkeolojisi Enstitüsü’nden Peter Throckmorton tarafından 1975’te, deniz tabanında 20 metre derinlikteki büyük bir çanak çömlek yığını sayesinde keşfedilmişti. Arkeolog George Papathanasopoulos tarafından MÖ 2.200 civarına tarihlenen Dokos batığı yaklaşık 4.200 yıllık. Yani Kekova batığından birkaç yüzyıl daha genç.
Antalya kıyıları, son yıllarda dünyanın en eski batıklarından bazılarına ev sahipliği yaptığını gösteren buluntularla öne çıkıyor. Guinness kaydında da hatırlatıldığı gibi, Kumluca açıklarında 2018’de bulunan ve Akdeniz Üniversitesi ile Denizcilik Arkeolojisi Enstitüsü tarafından Dr. Cemal Pulak önderliğinde kazılan bir başka Tunç Çağı ticaret gemisinin batığında, MÖ 16. ila 15. yüzyıllara ait bakır külçeler ele geçirilmişti.
Öniz, Türkiye’nin su altı arkeolojisinde dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olduğunu vurgulayarak bunun nedenleri arasında güçlü bir altyapıyı, alanında uzman araştırmacıları ve her şeyden önce dünyanın en zengin kıyı şeritlerinden birinde çalışıyor olmalarını sayıyor.
Eserler Müzelerde Sergilenecek
Öniz’in belirttiğine göre Kekova batığından çıkarılan eserler önümüzdeki aylarda İstanbul’da, Haydarpaşa’da yapımı tamamlanan “Dört Deniz Bir Müze”de sergilenecek. Eserlerin bir kısmı ise Antalya’nın Kemer ilçesinde inşaatı tamamlanmak üzere olan Akdeniz Sualtı Arkeolojisi Müzesi’nde ziyaretçilerle buluşacak.
(Arkeofili)
