Türkiye’de tütün kullanımının azaltılması ve özellikle çocuk ile gençlerin korunması amacıyla hazırlanan yeni kanun teklifi çalışmasında son aşamaya gelindi. Sağlık Bakanlığının yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı ve ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulması öngörülen yeni sigara yasağı teklifi, tütünle mücadelede tarihi nitelikte radikal kısıtlamalar içeriyor.
Hazırlanan taslak çalışmasında yer alan en dikkat çekici maddeye göre, 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğan vatandaşlara hayatları boyunca sigara ve tütün ürünlerinin satışı, kullanımı ve içilmesi tamamen yasaklanacak.
2015 Sonrası Doğanlara Ömür Boyu Tütün Satışı Yasaklanacak
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, yeni kanun teklifi hazırlıklarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’de tütün kullanım oranlarında yeniden bir artış eğilimi yaşandığına dikkat çeken Ergüder, özellikle kadınlar ve gençler arasındaki kullanım oranlarının kritik seviyelere ulaştığını belirtti.
Dünyada tütün kullanımına bağlı nedenlerle her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatan Ergüder, çocukları ve kız çocuklarını korumak amacıyla radikal adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Taslakta yer alan maddeleri aktaran Prof. Dr. Ergüder, “Çocukları ve özellikle kız çocuklarımızı korumak için 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara, hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi, satışı yasaklanıyor. İngiltere’de geçti. Pek çok ülkede geçiyor.” dedi.
2040 Yılında Üretim ve Satış Kökten Yasaklanabilir
Hazırlanan sigara yasağı teklifi kapsamında uzun vadeli hedeflerin de yer aldığını belirten Prof. Dr. Ergüder, 2040 yılı işaret edilerek tütün ürünlerinin tamamen kaldırılmasının planlandığını aktardı. Türkiye’de her yıl yaklaşık 35 bin kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımına bağlı akciğer kanserinden yaşamını yitirdiğini ifade eden Ergüder, şu bilgileri verdi:
“2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışı kökten yasaklanıyor. Biz tekrar umarım sigaranın hiç olmadığı bir ülke haline geleceğiz. Bununla ilgili pek çok ülke bizden daha erken tarihleri açıkladı. İrlanda, İngiltere, Finlandiya, Avustralya, onlar bizden daha erken.”
Lokanta, Park ve Bahçelerde Yeni Açık Alan Düzenlemesi
Yeni yasal düzenleme sadece satış yaş sınırı ile sınırlı kalmayıp, kamusal alanlardaki tütün kullanım alanlarını da yeniden şekillendiriyor. Kapalı alan sınırlandırmalarının yanı sıra açık alanlar için de katı kuralların getirileceğini belirten Ergüder, lokanta ve restoranların hem açık hem de kapalı bölümlerinde sigara içilmesinin kökten yasaklanacağını duyurdu.
Parklar, bahçeler ve kamu binalarının açık alanlarında ise dışarıdan görünmeyecek şekilde özel sigara içme alanlarının oluşturulacağını ifade eden Ergüder, bu düzenleme sayesinde çocukların ve gençlerin toplum içinde sigara içen kişileri görmelerinin önüne geçileceğini söyledi.
Slim Sigaralar Kaldırılıyor ve Sağlık Vergisi Geliyor
Tütün endüstrisinin özellikle kadınlara yönelik pazarlama stratejilerine karşı önlem alındığını belirten Prof. Dr. Toker Ergüder, tüm sigaraların tek tip standart paketlerde satılacağını açıkladı. Bu adımla birlikte piyasada “slim” veya ince sigara olarak bilinen tütün ürünlerinin tamamen ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Ayrıca reşit olmayanların tütün ürünlerine erişimini engellemek amacıyla kredi kartı satışlarında kimlik doğrulama sisteminin devreye sokulması planlanıyor. Taslakta öne çıkan bir diğer finansal madde ise sigara paketlerine eklenmesi planlanan “sağlık vergisi” oldu. Bu vergiden elde edilecek gelirlerin doğrudan koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılması öngörülüyor.
Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirilen saha araştırmasına da değinen Ergüder, toplumun yüzde 90’ından fazlasının bu yeni tütün kontrolü düzenlemelerine destek verdiğini, sigara kullananlar arasındaki destek oranının ise yüzde 60 seviyesinde gerçekleştiğini sözlerine ekledi.
