Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, dar gelirli vatandaşlara yönelik sosyal yardım ağını kökten değiştirecek yeni bir model üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) adı verilen yeni düzenlemeyle birlikte, sosyal yardımlarda “her ile eşit miktar” devri kapanıyor. Yeni sistem doğrultusunda GETAD aile desteği ödemelerinin, hane gelirinin yanı sıra bulunulan şehrin yaşam maliyeti ve alım gücü dikkate alınarak belirlenmesi planlanıyor.
Turizm merkezi olması nedeniyle yaşam maliyetinin son yıllarda ciddi oranda arttığı Muğla, Bakanlığın taslak çalışmasında “çok pahalı” iller kategorisinde yer aldı. Bu doğrultuda Muğla’da yaşayan dar gelirli ailelerin, yaşam maliyeti daha düşük olan illere kıyasla daha yüksek oranda destek alması gündeme geldi.
GETAD Aile Desteği Kapsamında Yardımlar Nasıl Belirlenecek?
Bakanlığın üzerinde titizlikle durduğu GETAD projesi, sabit sosyal yardım anlayışı yerine esnek ve hane odaklı bir destek mekanizması getiriyor. Yeni modelde her ilin ekonomik şartları ayrı ayrı analiz edilecek. Destek miktarlarının şekillenmesinde şehirdeki yaşam maliyeti, hane içinde kişi başına düşen gelir, satın alma gücü, çocuk sayısı, anne ve babanın çalışma durumu ile hanede engelli ya da yaşlı bireylerin bulunup bulunmadığı gibi kriterler belirleyici rol oynayacak.
Hazırlanan proje kapsamında ihtiyaç sahibi ailelere tek tip yardım yerine geniş bir yelpazede destek sunulması hedefleniyor. Bu doğrultuda GETAD aile desteği paketinde kira yardımı, gıda desteği, enerji ve ısınma yardımları ile doğrudan nakit destek türlerinin yer alması planlanıyor.
Yaşam Maliyetine Göre İl Grupları Belirlendi: Muğla Zirvede
Bakanlığın üzerinde çalıştığı taslak aşamasındaki endekse göre Türkiye genelindeki iller yaşam maliyetlerine göre dört farklı gruba ayrıldı. Yapılan sınıflandırmada Muğla; İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya ile birlikte “çok pahalı” kategorisine dahil edildi. Bu gruptaki şehirlerde yaşayan dar gelirli vatandaşlara, yüksek kira ve yaşam giderleri göz önüne alınarak daha yüksek limitli yardım paketlerinin sunulması öngörülüyor.
Taslak metinde yer alan diğer il grupları ise şu şekilde sıralandı:
Çok Pahalı İller: Muğla, İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya.
Pahalı İller: Aydın, Çanakkale, Yalova, Artvin, Bursa, Balıkesir, Edirne, Tunceli, Karabük, Kocaeli, Kırklareli, Manisa, Ordu, Rize, Mersin, Konya, Sakarya, Trabzon, Tekirdağ, Sinop, Bolu.
Orta Pahalılıktaki İller: Afyonkarahisar, Niğde, Çorum, Samsun, Eskişehir, Isparta, Kırıkkale, Osmaniye, Düzce, Giresun, Erzurum, Iğdır, Van, Kahramanmaraş, Tokat, Uşak, Hatay, Gümüşhane, Nevşehir, Amasya, Siirt, Zonguldak, Elazığ, Erzincan, Burdur, Gaziantep, Kayseri, Kastamonu, Şanlıurfa, Kütahya, Kırşehir, Adana, Batman, Bingöl, Bitlis.
Yaşam Maliyeti Uygun İller: Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Diyarbakır, Hakkari, Karaman, Kars, Kilis, Malatya, Muş, Şırnak, Yozgat, Aksaray.
Bakanlık yetkilileri, paylaşılan bu il gruplarının henüz kesinleşmiş destek bölgeleri olmadığını, il ve ilçe bazındaki saha incelemeleri ile akademik çalışmaların devam ettiğini vurguluyor. Nihai destek miktarları ve başvuru şartları teknik altyapı tamamlandıktan sonra netlik kazanacak.
Başvurular Ne Zaman Başlayacak?
Milyonlarca vatandaşın merakla beklediği GETAD projesinin yasal ve idari altyapı çalışmalarının tamamlanmasının ardından başvuru takviminin ilan edilmesi bekleniyor. Planlamalara göre, sistemin ilk olarak 2026 yılı içerisinde belirlenecek pilot bölgelerde hayata geçirilmesi, ardından elde edilen veriler ışığında kademeli olarak Türkiye geneline yaygınlaştırılması hedefleniyor. Muğla gibi yaşam maliyetinin yüksek olduğu illerdeki pilot uygulama süreçleri ise yerel basın ve kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
