Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayımlanan son genelgeyle birlikte, geçmiş dönem borçlarına ilişkin yeni bir süreç başladı. Yayımlanan esaslar doğrultusunda, geçmiş prim borçları sebebiyle emekli maaşından kesinti yapılmasının önü açıldı. Uygulama kapsamında sigortalıların yanı sıra vefat eden sigortalıların hak sahibi olan eş, çocuk, anne ve babaları da yer alıyor.
Öğrenilen detaylara göre, Sosyal Güvenlik Kurumu icra takibine gerek duymaksızın ve kişilerin onayını alma şartı aramaksızın borç tahsilatını doğrudan maaşlar üzerinden gerçekleştirecek.
Hangi Borçlar Kesinti Kapsamına Giriyor?
SGK’nin yeni düzenlemesi, geçmiş yıllara ait ödenmemiş prim borçlarının tamamını kapsıyor. Yapılan bilgilendirmeye göre; Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları, Bağ-Kur prim borçları, isteğe bağlı sigorta ile topluluk sigortası borçları, tarım sigortası primleri ve kamu görevlilerinin kesenek borçları maaştan tahsil edilebilecek.
Örneğin, 2025 yılında emekliliğe hak kazanan bir kişinin 2023 veya 2024 yıllarından kalan Genel Sağlık Sigortası borcu bulunduğu tespit edilirse, Kurum bu tutarı doğrudan maaştan kesecek. Benzer şekilde, sürekli iş göremezlik veya malullük geliri alan kişilerin aylık bağlanmadan önceki döneme ait borçları da bu kapsama dâhil edilecek.
Eş ve Çocukların Maaşından da Kesinti Yapılacak
Düzenleme yalnızca sigortalının kendisiyle sınırlı kalmıyor. Sigortalının çalışırken veya emekliyken vefat etmesi durumunda, geride kalan hak sahiplerine bağlanan aylıklar da kapsama alınıyor. Vefat eden kişinin geçmiş dönem prim borçları bulunuyorsa, bu borçlar ölüm aylığı alan eş ile yetim aylığı alan çocukların maaşından düşülecek.
Ancak SGK yetkilileri önemli bir ayrıntıya dikkat çekiyor: Vefat eden ve prim borcu bulunan sigortalıdan dolayı Kurumdan aylık almayan eş veya çocuklar bu kesintiden sorumlu tutulmayacak. Borç tahsilatı yalnızca aktif olarak yetim veya ölüm aylığı ödemesi yapılan kişilerin hesabından yürütülecek.
Maaş Kesintisi Oranı Yüzde Kaç Olacak?
Kanuni mevzuatta emekli, dul ve yetim aylıklarından yapılacak kesintilerin maaşın yüzde 25’ini aşmaması öngörülüyor. Buna karşın SGK’nin yayımladığı genelgedeki uygulama esaslarında kesinti oranına dair net sınırlar çizildi. Genelge uyarınca, borç nedeniyle yapılacak kesintiler maaşın dörtte biri oranını geçemeyecek ve uygulamada kesinti tutarı maaşın yüzde 10’u seviyesinde tutulacak.
Buna göre, geçmiş dönem prim borcu olan bir sigortalının vefatının ardından eşine bağlanan aylıktan en fazla yüzde 10 oranında kesinti yapılabilecek. Bir kişinin hem kendi emekli aylığını hem de vefat eden eşinden dolayı ölüm aylığını aynı anda alması ve her iki dosyada da prim borcu bulunması durumunda ise her iki maaştan ayrı ayrı yüzde 10 kesinti uygulanacak.
Kesinti Kararına İtiraz Hakkı Bulunuyor
Maaşından prim borcu kesintisi yapılan sigortalılar ve hak sahipleri yasal süreç başlatma hakkına sahip olacak. Borcun hatalı hesaplandığını veya kendilerine ait olmadığını iddia eden hak sahipleri, ilgili Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine dilekçe vererek karara itiraz edebilecek. Yapılan incelemelerin ardından haksız veya hatalı olduğu belirlenen kesintiler hak sahiplerine iade edilecek.
