Bir ev düşünün. Tapusu var, suyu elektriği bağlı. Belki ruhsatı, belki yapı kayıt belgesi var. Yıllardır içinde insanlar yaşıyor, satılıyor, kiralanıyor, milyonlarca lira değer biçiliyor.
Her şey normal görünüyor.
Ama deprem kâğıt okumuyor.
Mühür betonu güçlendirmiyor, imza demiri kalınlaştırmıyor.
O halde soralım:
Yasal görünen her bina güvenli mi?
…
Türkiye 2018’de imar barışıyla milyonlarca yapıyı kayıt altına aldı.
Ama hukuki kayıt ile mühendislik güvenliği aynı şey değil. Yapı Kayıt Belgesi, binanın kolonunun sağlamlığını, beton kalitesini veya taşıyıcı sisteminin yeterliliğini kendiliğinden kanıtlamıyor.
Üstelik düzenlemede yapının depreme dayanıklılığı konusundaki sorumluluk yapı malikine bırakıldı.
Devlet yapıyı kayıt altına aldı.
Vatandaş rahatladı.
Peki bina da güvenli hale geldi mi?
İşte cevaplanması gereken soru bu.
…
Bodrum açısından mesele daha da önemli.
Yıllar içinde değiştirilen binalar, kapatılan alanlar, eklenen bölümler, büyütülen yapılar…
Her değişiklik tehlike değildir.
Ama taşıyıcı sisteme müdahale edilmişse?
Kolon kesilmişse?
Projede olmayan yükler eklenmişse?
İşte hızlı taramanın bakması gereken yerlerden biri burası.
Ve belki en rahatsız edici soru:
Belediyenin arşivindeki bina ile bugün sokakta duran bina aynı mı?
Başka bir ifadeyle:
Projedeki Bodrum ile gerçek Bodrum birbirine ne kadar benziyor?
…
Bir de göremediğimiz taraf var.
Zemin.
Milyonluk evin denize mesafesini biliyoruz. Havuzunu, bahçesini, manzarasını biliyoruz.
Peki altında ne var?
Kaya mı, alüvyon mu, dolgu mu?
Evin fiyatını biliyoruz… Bastığı toprağı biliyor muyuz?
Aynı yapı farklı zeminlerde farklı davranabilir.
Binayı görürsünüz.
Toprağın altını göremezsiniz.
Bazen tehlike duvardaki çatlakta değil, ayağımızın altındaki sessizliktedir.
…
2017 Bodrum-Kos depreminden sonraki teknik değerlendirmelerde Bodrum’daki birçok yapının sağlam kaya niteliğindeki zeminlerde bulunmasının hasarın sınırlı kalmasında olumlu rol oynadığı belirtilmişti.
Güzel.
Peki sağlam zeminde olmayanlar?
Neredeler?
Kaç yapı var?
Dolgu ve kıyı alanları yeterince incelendi mi?
Bodrum’un güncel zemin verileri yapı taramasıyla birleştirilecek mi?
Çünkü bir kez şanslı çıkmak, ikinci kez de şanslı çıkacağımız anlamına gelmez.
…
Şimdi tabloyu önümüze koyalım:
Eski binalar, imar barışı, sonradan değiştirilmiş yapılar ve farklı zeminler…
Bütün bunların ortasında yaklaşık 3 bin yapıyla başlayacak hızlı tarama.
O nedenle mesele yalnız “Kaç bina tarayacağız?” değildir.
Asıl soru:
Binaların gerçek hikâyesini öğrenebilecek miyiz?
Hızlı taramada yapı kayıt belgeli binalar ayrıca değerlendirilecek mi? Projeyle mevcut yapı karşılaştırılacak mı? Taşıyıcı sisteme sonradan yapılan müdahaleler araştırılacak mı? Zemin bilgisi sonuçlara eklenecek mi?
Çünkü yalnız binaya bakarsanız hikâyenin yarısını okursunuz.
Bina yukarı doğru yükselir; kaderinin bir kısmı aşağıda yazılır.
…
Bodrum’da bir evin kaç milyon lira ettiğini birkaç telefonla öğrenebilirsiniz.
Denize kaç metre?
İlanda yazıyor.
Kaç metrekare?
Yazıyor.
Havuzu?
Fotoğrafı var.
Manzarası?
Drone görüntüsü bile hazır.
Şimdi sorun:
“Bu binanın deprem güvenliği nedir?”
Cevap aynı hızla geliyor mu?
Belki de Bodrum’un milyonluk konutlarında bugüne kadar en az sorduğumuz soru…
En önemli olanıydı.
…
Tapu önemlidir.
Ruhsat önemlidir.
Yapı kayıt belgesi de hukuki bir gerçektir.
Ama hiçbiri betonun, demirin ve zeminin yerine geçmez.
Kâğıt binayı yasallaştırabilir; doğa ise kâğıda değil, yapının gerçeğine bakar.
Ve sonunda tek bir soru bırakır:
Ayakta kalabilecek misin?
…































