Ege kıyılarında yeniden artış gösteren mor denizanası (Pelagia noctiluca) vakaları, yaz sezonunun başlamasıyla birlikte hem tatilcileri hem de bilim insanlarını alarma geçirdi. Özellikle Ege Denizi’nde görülen yoğunluk nedeniyle uzmanlar peş peşe uyarılar yaparken, vatandaşların denizanası gözlemlerini bildirebileceği yeni teknolojik takip sistemleri de devreye alındı.
BİLİM İNSANLARI YAKINDAN TAKİP EDİYOR
Yunanistan’da deniz ekosistemleri üzerine çalışmalar yürüten deniz biyoloğu Christos Taklis, mor denizanası popülasyonlarında bu yıl belirgin bir hareketlilik yaşandığını belirtti. Taklis, denizanalarının sabit bölgelerde kalmadığını, deniz akıntılarıyla birlikte farklı kıyılara taşındığını ifade ederek özellikle Halkida ve çevresinde son dönemde gözlemlerde artış kaydedildiğini söyledi.
Taklis, vatandaşların yapacağı bildirimlerin bilimsel araştırmalar açısından büyük önem taşıdığını vurgulayarak, “Mor denizanası yeni bir tür değil ancak dağılımı ve yoğunluğu sürekli değişiyor. Bu nedenle düzenli takip edilmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
YAPAY ZEKA İLE DENİZANASI TAKİBİ
Bu yıl hizmete giren Pelagia adlı yeni platform, vatandaşlardan gelen ihbarları gerçek zamanlı olarak topluyor. Sistem, internet üzerinden yapılan bildirimlerin yanı sıra sosyal medya gruplarından elde edilen verileri de analiz ediyor.
Christos Taklis, platformun artık yalnızca gözlem kaydı yapan bir sistem olmaktan çıktığını belirterek, “Kullanıcılar yoğunluk haritalarını inceleyebiliyor, bölgesel aramalar yapabiliyor ve yapay zeka destekli tahminlerden yararlanabiliyor. Uydu verileri, hava durumu ve deniz akıntıları bir araya getirilerek denizanalarının önümüzdeki beş gün içindeki hareketleri öngörülebiliyor” dedi.
MOR DENİZANASI NEDEN TEHLİKELİ?
Uzmanlara göre mor denizanası, Akdeniz ve Ege’nin en güçlü sokucu türlerinden biri olarak kabul ediliyor. Yunanistan Ulusal Halk Sağlığı Örgütü’nün verilerine göre temas sonrasında ciltte yanma, yoğun kızarıklık, şişlik ve ağrı görülebiliyor.
Daha ağır vakalarda ise mide bulantısı, kusma, baş ağrısı, nefes darlığı, tansiyon düşüklüğü ve alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabiliyor. Bilim insanları, özellikle çocuklar, yaşlılar ve alerjik bünyeye sahip kişilerin daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
UZMANLARDAN İLK MÜDAHALE TAVSİYELERİ
Deniz biyoloğu Christos Taklis ve sağlık uzmanları, mor denizanası ile temas edilmesi halinde paniğe kapılmadan doğru müdahale yapılması gerektiğini ifade ediyor.
Uzmanların önerileri şöyle:
· Deriye yapışan dokunaçlar çıplak elle çıkarılmamalı.
· Etkilenen bölge bol miktarda deniz suyuyla yıkanmalı.
· Tatlı su kullanılmamalı; çünkü kalan iğneciklerin yeniden aktif hale gelmesine neden olabilir.
· Bölgeye buz veya soğuk kompres uygulanmalı.
· Kaşıntı ve tahrişi azaltmak için kortizonlu krem veya antihistaminik ilaç kullanılabilir.
· Nefes darlığı, bilinç kaybı veya yaygın alerjik reaksiyon gelişmesi halinde vakit kaybetmeden hastaneye başvurulmalı.
EGE KIYILARINDA DİKKAT ÇAĞRISI
Bilim insanları, yaz aylarında deniz suyu sıcaklıklarının artması ve deniz akıntılarındaki değişimlerin mor denizanası popülasyonlarını etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Uzmanlar, özellikle Ege kıyılarında denize girecek vatandaşların güncel uyarıları takip etmelerini ve denizanası gözlemlerini ilgili platformlara bildirerek bilimsel çalışmalara katkı sağlamalarını öneriyor.
Son dönemde Yunanistan kıyılarında artan gözlemler nedeniyle gözler Ege Denizi’ne çevrilirken, uzmanlar mor denizanası hareketliliğinin yaz boyunca yakından izleneceğini belirtiyor.
